قرار دادهای هوشمند

قرارداد هوشمند را می توان یک کد کامپیوتری قابل اجرا در شبکه بلاکچین در نظر گرفت که حاوی مجموعه قوانینی است که طرفین آن قرارداد بر اساس آن قوانین توافق کرده اند تا با هم تعامل داشته باشند.

اگر بند های توافق صورت گرفته به درستی انجام شوند، قرارداد به صورت خودکار اجرا خواهد شد. در حقیقت کد قرارداد هوشمند، تعامل و همکاری را در یک توافق یا تراکنش تسهیل، تأیید و تقویت می کند و این ساده ترین فرم خودکار سازی به صورت غیرمتمرکز است.

این مکانیزم شامل دارایی های دیجیتال از طرفی و گروهی از افراد و ارگان ها از طرفی دیگر است که در آن برخی یا همه طرفین، دارایی دیجیتال خود را در قالب قراردادی هوشمند گرو می گذارند تا در آینده و به صورت خودکار، این دارایی های دیجیتال بر اساس فرمولی مبتنی بر داده ای مشخص که در زمان آغاز قرارداد مشخص نیست توزیع شوند.

WhatsApp Image 2020 03 30 at 17.34.09 - قرار دادهای هوشمند

عبارت قرارداد هوشمند مستحق توجهی ویژه است چون این قراردادها به خودی خود هوشمند نبوده و از طرفی نباید با قراردادهای سنتی قانونی اشتباه گرفته شوند.

یک قرارداد هوشمند نهایتاً می تواند به اندازه برنامه نویسانش با توجه به اطلاعاتی که در زمان برنامه نویسی در نظر گرفته اند، هوشمند باشد.

اگرچه قراردادهای هوشمند پتانسیل این را دارند که در صورت رعایت کامل شرایط معین شده در آنها به قراردادهای قانونی تبدیل شوند ولی نباید با قراردادهای مورد پذیرش دادگاه ها و مراجع قانونی اشتباه گرفته شوند.

با این همه، احتمالاً در سال های آتی با بلوغ و گسترش بیشتر فناوری و استانداردهای قانونی، شاهد ترکیب قراردادهای قانونی و قراردادهای هوشمند خواهیم بود.

کاهش هزینه تراکنش ها

آیا شما با فردی که نمی شناسید وارد معامله می شوید؟ آیا راضی به وام دادن پول خود به کشاورزی در اتیوپی هستید؟ آیا حاضرید سرمایه گذار روزنامه یک  اقلیت در یک منطقه جنگی باشید؟ آیا حاضرید برای یک خرید حداقلی روی بستر اینترنت سختی های قرارداد بستن را تحمل کنید؟ پاسخ اکثر افراد به این سوال ها منفی است چون سختی و هزینه این تراکنش ها از ارزشی که قرار است منتقل شود بیشتر است.

عبارت قرارداد هوشمند قبل از بلاکچین و برای اولین بار توسط Nick Szabo در سال ۱۹۹۶ مطرح شد. هدف عمده این قراردادها تأمین امنیت که از اولویت های قراردادهای سنتی است و همچنین کاهش هزینه های وابسته به انعقاد یک قرارداد است.

کدهای اجرایی خودکار، در سطح پروتکل یا در سطح اپلیکیشن، قوانین تراکنش را استانداردسازی کرده و در نتیجه هزینه های تراکنش را در دستیابی به توافق(agreement)، رسمی سازی (formalization) و اجرایی کردن توافقات (enforcement) کاهش می دهد.

یک قرارداد هوشمند می تواند روابط میان افراد یا مؤسسات و دارایی های آنها را رسمی سازی کند. مجموعه قوانین تراکنش در قرارداد هوشمند شرایطی را معین می کند که طرفین پروتکل یا قرارداد در مورد آنها به توافق رسیده اند(agreement).

این قوانین از پیش تعیین شده هستند و با ورود اطلاعاتی ساده در آن، موارد تحت توافق به انجام می رسند و به صورت دیجیتالی و کدهای قابل خواندن توسط ماشین رسمی سازی می شوند (formalization) .

اکنون این حقوق و الزامات در قرارداد هوشمند نهادینه شده اند و می توانند به محض دستیابی به توافق و رعایت مفاد قرارداد به صورت خودکار توسط کامپیوتر یا شبکه ای از کامپیوترها اجرا شود (enforcement).

اگرچه مفهوم قراردادهای هوشمند جدید نیست ولی به نظر می رسد فناوری بلاکچین در نقش یک کاتالیزور و سازمان دهنده برای پیاده سازی قراردادهای هوشمند عمل خواهد کرد. ابتدایی ترین شکل یک قرارداد هوشمند، یک ماشین فروش خودکار (vending machine) است.

در این ماشین ها قوانین تراکنش درون ماشین برنامه نویسی می شوند، شما محصول مورد نظر را با فشردن شماره مربوطه انتخاب و پول را وارد کرده و ماشین به عنوان یک قرارداد هوشمند بررسی می کند.

آیا مبلغ کافی را وارد کرده اید یا خیر، در صورت ارائه پول کافی، ماشین به گونه ای برنامه نویسی شده که محصول را در دسترس شما قرار دهد و اگر بیش از اندازه پول داده باشید باقیمانده را نیز برمی گرداند.

اگر پول کافی ارائه نداده باشید یا دستگاه پول کافی برای پرداخت مازاد را نداشته باشد، شما مبلغ خود را پس می گیرید. دستگاه های خودکار فروش نه تنها هزینه های تراکنش را با حذف عامل انسانی کاهش می دهد بلکه خدمات را بجای ساعات محدود یک کیوسک به صورت شبانه روزی ارائه می دهند.
قراردادهای هوشمند دارای ویژگی هایی چون تأیید و اجرای خودکار و ضد تقلب هستند.

  • قراردادهای هوشمند می توانند:

    الزامات قانونی را به فرایندی خودکار تبدیل کنند.
    امنیت بیشتری را به ارمغان آورند
    وابستگی به اشخاص ثالث مورد اعتماد را کاهش دهند
    هزینه های تراکنش ها را کاهش دهند

    قراردادهای هوشمند قابلیت ردیابی لحظه ای عملکردها را دارند و می توانند صرفه جویی قابل توجهی را از نظر هزینه به ارمغان آورند و انطباق و کنترل در آنها به سرعت انجام می شوند.

    به منظور دریافت داده های خارج از سیستم بلاکچین یک قرارداد هوشمند نیازمند افرادی است که سیستم را با اطلاعات خارجی تغذیه کرده و تراکنش ها را راه اندازی کنند.

    اگر فرد “الف” و فرد “ب” یکدیگر را نشناسند و به هم اعتماد نداشته باشند معمولاً نیازمند یک شخص ثالث معتمد به عنوان واسطه برای تأیید و اجرای تراکنش ها خواهند بود. با قراردادهای هوشمند، دیگر نیازی به واسطه های معتمد برای تسویه حساب معاملات وجود نخواهد داشت.

    نمونه ای از خرید و فروش یک خودرو را با هم بررسی می کنیم:
    اگر علی بخواهد یک خودرو را به حسین بفروشد، مجموعه ای از واسطه ها لازم هستند تا معامله را تأیید کرده و به آن اعتبار بخشند.

    البته این جریان در کشورهای مختلف، فرایند متفاوتی دارد ولی همیشه حداقل یک واسطه معتمد مانند مرکز تعویض پلاک، دفتر اسناد رسمی یا شرکت بیمه لازم و ضروری است. بدیهی است که گذر از فیلتر این واسطه ها فرایندی پیچیده و طولانی است و به نوبه خود هزینه های قابل توجهی دارد.

    از طرفی اگر همه مراجع و شرکت های درگیر این پروسه، روی شبکه بلاکچین پیاده سازی شوند، یک قرارداد هوشمند می تواند برای تعریف همه قوانین مورد نیاز در انجام یک قرارداد معتبر مورد استفاده قرار گیرد.

    اگر علی بخواهد خودرو را با استفاده از قرارداد هوشمند روی بستر بلاکچین خریداری کند، تراکنش مربوطه توسط هر یک از گره ها در شبکه بلاکچین بررسی شده و مالکیت علی و توان مالی حسین مورد بررسی و تأیید قرار خواهند گرفت.

    WhatsApp Image 2020 03 30 at 17.42.43 - قرار دادهای هوشمند

    اگر شبکه تأیید کند که همه شرایط لازم مهیاست، کد دسترسی به پارکینگ در اختیار حسین قرار داده خواهد شد سپس بلاکچین حسین را به عنوان مالک جدید خودرو ثبت می کند, مبلغ توافق شده معامله از حساب حسین کسر شده و به حساب علی اضافه می شود.

    WhatsApp Image 2020 03 30 at 17.45.37 - قرار دادهای هوشمند

    هیچ نیازی به شخص یا نهاد ثالث نیست. به عبارتی مالکین و دارایی های آنها در شبکه بلاکچین به صورت کاملاً شفاف و در عین حال در صورت لزوم ناشناس یا با نام مستعار ثبت می شوند.

    این بدان معناست که هر کامپیوتر متصل به پروتکل بلاکچین مربوطه می تواند بررسی کند شخص مورد نظر مالک حقیقی خودرو است یا خیر، بدین ترتیب سرقت خودرو نیز به آسانی امروز نخواهد بود چون بازکردن قفل خودروها در سیستم معرفی شده، توسط کلیدهای هوشمند ممکن می شود که پس از تأیید همه الزامات لازم در بلاکچین بدست آمده اند.

    WhatsApp Image 2020 03 30 at 17.47.23 - قرار دادهای هوشمند

    شما می توانید به عنوان مالک خودرو اجازه رانندگی به سایر افراد را صادر کنید. (ارائه کلید عمومی فرد مربوطه) در این صورت، باز کردن قفل خودرو فقط با کلید هوشمند بر اساس بلاکچین ممکن خواهد بود.

    انواع قراردادهای هوشمند

    بلاکچین و قراردادهای هوشمند پتانسیل ایجاد تحولی شگرف در صنایع مختلف را دارند که از آن جمله می توان به صنعت بانکداری، بیمه، انرژی، دولت الکترونیک، ارتباط از راه دور، صنعت موسیقی و فیلم، دنیای هنر، سیستم حمل و نقل و سیستم آموزش اشاره کرد. موارد استفاده قراردادهای هوشمند می توانند ساده یا پیچیده باشند.

    خدمات ثبت زمان دقیق فرایندها، خدمات ثبتی دولتی و نیمه دولتی (عناوین ملکی، شناسنامه ها و مدارک مدارس و دانشگاه ها) نمونه هایی از کاربردهای ساده تر فناوری هستند، جنبه های قانونی و نظارتی ممکن است پیچیده تر باشند.

    از طرف دیگر سازمان های خودمختار غیرمتمرکز (DAO) پیچیده ترین قالب یک قرارداد هوشمند هستند. پروژه DAO در سال ۲۰۱۶ نمونه ای برای یک قرارداد هوشمند پیچیده بود.

    با توجه به اینکه بلاکچین هنوز یک فناوری نو به شمار می رود برخی صنایع ممکن است دیرتر از سایرین با مقوله قرارداد های هوشمند منطبق شوند، به خصوص اگر تحت نظارت قوانین سخت دولتی باشند یا اگر کاربردها مستلزم تاثیرات شبکه ای بالایی باشند.

    (مانند انطباق فناوری گسترده در امتداد زنجیره تامین، استاندارد سازی و غیره) اگر مایل به ورود به این زمینه هستید به طور کلی پیشنهاد می شود که با یک پروژه کوچک آزمایشی از یک کاربرد ساده تر شروع کنید تا ابتدا تخصص و درک خود را نسبت به فناوری افزایش داده و بعد به مراحل پیچیده تر ورود کنید.

    زبان Solidity یک زبان برنامه نویسی برای قراردادهای هوشمند است. نحوه برنامه نویسی در آن شبیه به Java Script‌ می باشد که در ماشین مجازی اتریوم تفسیر و کامپایل خواهد شد تا در ایجاد سیستم هایی چون رای گیری، تأمین مالی جمعی، حراج هایی که شرکت کنندگان از پیشنهاد بقیه بی خبر هستند(FPSBA)، کیف های پول با چند امضاء و غیره استفاده شود.

ممکن است شما دوست داشته باشید